ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΚΟΖΑΝΗΣ «ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ»

Εκπαιδευτικά Υλικά Πρόληψης

Το εγχειρίδιο - Δεξιότητες για παιδιά του Δημοτικού
Επικοινωνία στην Οικογένεια
Ο κήπος με τις 11 γάτες
Ο Πυξιδούλης και η Πυξιδούλα στο Νηπιαγωγείο
Παιχνίδια Παιδιών
Συζητήσεις Εφήβων
"Στηρίζομαι στα πόδια μου" - Εγχειρίδιο για τον Εκπαιδευτικό
Το σπίτι των παιδιών
chiloti tanga pentru femei

Φωτογραφικό Αρχείο

Φωτογραφικό Αρχείο

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ .....

Ξεκινούμε ένα ταξίδι πρόληψης .....
Ένα ταξίδι δημιουργίας και επικοινωνίας.

Προχωρούμε έχοντας εσάς Συνταξιδιώτες .....
Ανεβαίνουμε μαζί για να φτάσουμε κοντά σε θετικά νοήματα.

"Η συνέχεια του ταξιδιού µας, ανεξάρτητα από το πού βρισκόμαστε µπορεί πάντα να αποτελεί µια υπέροχη έκπληξη.
Μερικές φορές ίσως να έχει πόνο,
Άλλες πάλι ενθουσιασμό,
Αλλά πάντα νέες πιθανότητες
Για τον εαυτό µας ............. "


V. Satir, " Κατανόησε τον εαυτό σου"

Οι γονείς αντιμετωπίζουν καθημερινά πλήθος ερωτήσεων και πολυάριθμες αγωνιώδεις καταστάσεις με τα παιδιά τους. Συχνά αισθάνονται πως τα γεγονότα τους ξεπερνούν, αγωνιούν και νοιώθουν πολλές φορές αδυναμία να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες.

Το Κέντρο Πρόληψης εδώ και χρόνια στοχεύοντας να υποστηρίξει τους γονείς στο δύσκολο γονεϊκό τους ρόλο οργανώνει ομάδες γονέων, συμμετέχει σε ομιλίες, συζητήσεις κλπ. Μέσα από την πολυετή συνεργασία με τους γονείς αναδύθηκαν ορισμένα ερωτήματα που φαίνεται να τους απασχολούν έντονα..

Στο παρακάτω κείμενο συγκεντρώθηκαν τα πιο συχνά ερωτήματα που θέτουν οι γονείς και παρουσιάζονται με την μορφή ερωτήσεων - απαντήσεων για την πιο εύκολη κατανόηση. Μπορείτε να ενημερωθείτε για θέματα που έχουν σχέση με τη χρήση ουσιών και την εξάρτηση και θα σας βοηθήσουν σαν γονιό να επεξεργαστείτε τις δικές σας ανησυχίες.

Όπως το κάθε παιδί είναι ξεχωριστό, η κάθε οικογένεια είναι διαφορετική και έχει τις δικές της αξίες.

Κάτι που μπορεί να ισχύει για μια οικογένεια μπορεί να μην ισχύει για κάποια άλλη. Οι παρακάτω θέσεις δεν αποτελούν αλάθητη συνταγή αλλά αφορμή για προβληματισμό και ίσως περισσότερο διάλογο στην οικογένεια.

Ναρκωτικά είναι κάθε φυσική, συνθετική ή ημισυνθετική ουσία η οποία επιδρά στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, προκαλεί μεταβολές στην αντίληψη, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά και δημιουργεί εξάρτηση. Η εξάρτηση μπορεί να είναι σωματική και ψυχική ή μόνο ψυχική. Ο όρος «ναρκωτικά» δεν περιλαμβάνει μόνο τις παράνομες ουσίες (ηρωίνη, κοκαϊνη, χασίς, κ.α.) περιλαμβάνει και ουσίες που η χρήση τους είναι νόμιμη (καπνός, οινοπνευματώδη κ.α.)

Εξάρτηση είναι η συνεχής ανάγκη του ατόμου για χρήση μιας ουσίας. Η εξάρτηση μπορεί να είναι:

• Σωματική: όπου ο οργανισμός δεν μπορεί να λειτουργήσει φυσιολογικά χωρίς την ύπαρξη της ουσίας και αν τη στερηθεί δημιουργείται το στερητικό σύνδρομο.

• Ψυχική: ο χρήστης έχει έντονη την ανάγκη της ουσίας για να νιώσει καλά, να διώξει το άγχος και την ψυχική πίεση και για να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της ζωής.

Όλες οι εξαρτησιογόνες ουσίες προκαλούν ψυχική εξάρτηση, ενώ μερικές από αυτές ψυχική και σωματική. Η ψυχολογική εξάρτηση είναι πιο σημαντική και απαιτείται περισσότερος χρόνος για να αντιμετωπισθεί.

Η περιστασιακή χρήση δε σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει και εξάρτηση από την ουσία. Περιστασιακή χρήση νόμιμων ουσιών κάνουνε σχεδόν όλοι οι ενήλικες για διάφορους λόγους, (π.χ. οι περισσότεροι ενήλικες χρησιμοποιούν αλκοόλ σε διάφορες κοινωνικές περιστάσεις με σκοπό να αλλάξουν την διάθεσή τους). Αντίστοιχα και οι νέοι στο πλαίσιο αναζήτησης καινούριων εμπειριών και συγκινήσεων ή στην προσπάθειά τους να αποφύγουν δυσάρεστα συναισθήματα, μπορεί να κάνουν περιστασιακή χρήση ουσιών που για κάποιους στην πορεία μπορεί να εξελιχθεί σε εξάρτηση.

Για να διαγνωσθεί εξάρτηση πρέπει να υπάρχουν τρία τουλάχιστον από τα παρακάτω συμπτώματα:

• Έντονη επιθυμία χρήσης της ουσίας

• Ανάπτυξη ανοχής στη χρήση της ουσίας

• Παρουσία στερητικού συνδρόμου με τη μείωση ή τη διακοπή της χρήσης της ουσίας

• Ανάλωση σημαντικού χρόνου γύρω από τη συμπεριφορά χρήσης

• Εγκατάλειψη σημαντικών δραστηριοτήτων κοινωνικών, επαγγελματικών ή ψυχαγωγικών λόγω της χρήσης

• Εμμονή στη χρήση της ουσίας, παρά το γεγονός ότι προκαλεί στο χρήστη σοβαρά σωματικά ή ψυχολογικά προβλήματα και δυσλειτουργίες σε κύριους τομείς της ζωής του.

Η χρήση ουσιών σπάνια είναι αποτέλεσμα ενός μόνο αιτιολογικού παράγοντα. Η εξάρτηση από τις ουσίες δεν εμφανίζεται ξαφνικά στη ζωή ενός ανθρώπου, ούτε συμβαίνει τυχαία. Αντίθετα υπάρχουν πολλοί παράγοντες κινδύνου ή προστασίας που επηρεάζουν την στάση ενός ανθρώπου απέναντι στις ουσίες. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι παράγοντες κινδύνου ή προστασίας εντοπίζονται στο κοινωνικό, οικογενειακό και ατομικό επίπεδο. Πιο συγκεκριμένα:

- Παράγοντες κινδύνου είναι οι καταστάσεις εκείνες που όταν εμφανίζονται αυξάνουν τις πιθανότητες εμπλοκής ενός ατόμου με τις ουσίες. Πολλοί παράγοντες κινδύνου αλληλεπιδρούν δημιουργώντας ένα περίπλοκο κύκλο αλληλένδετων αιτιών και αποτελεσμάτων. Επιπλέον δεν είναι όλοι οι παράγοντες ίδιας βαρύτητας. Το πρόβλημα των εξαρτήσεων είναι κατά βάση κοινωνικό πρόβλημα οπότε οι κοινωνικοί παράγοντες είναι περισσότερο σημαντικοί από άλλους.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

• Κοινωνικός αποκλεισμός

• Έλλειψη κοινωνικής συνοχής

• Έλλειψη ανοχής για κοινωνικές ομάδες με ιδιαιτερότητες

• Φτώχεια

• Αποξένωση και μοναξιά

• Καταναλωτικά πρότυπα και διαρκής αναζήτηση ευχαρίστησης

• Σύγχυση στο επίπεδο των αξιών

• Πρόωρη διακοπή σχολείου και μόνιμη σχολική αποτυχία

• Διαθεσιμότητα ουσιών

• Απουσία του ενός η και των δύο γονέων (φυσική ή συναισθηματική)

• Έλλειψη προσοχής και ενασχόλησης με την συμπεριφορά του παιδιού

• Ασυνεπές σύστημα πειθαρχίας (έλλειψη κανόνων ή όταν υπάρχουν δεν τηρούνται και αλλάζουν συνεχώς)

• Χαοτικό οικογενειακό περιβάλλον (βία στην οικογένεια, χρήση ουσιών από τους γονείς κλπ.)

• Ανεπάρκεια σε δεξιότητες όπως η ώριμη λήψη αποφάσεων, ο αυτοέλεγχος, η επικοινωνίας κλπ.

• Ευαλωτότητα στις πιέσεις συνομήλικων

• Πρώιμη αντικοινωνική συμπεριφορά

- Παράγοντες προστασίας είναι σε γενικές γραμμές οι αντίστροφοι των παραγόντων κινδύνου και θεωρούνται οι καταστάσεις εκείνες που όταν υπάρχουν μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων της χρήσης.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

• Ατομικές και κοινωνικές δεξιότητες όπως η αυτοεκτίμηση, ο αυτοέλεγχος, η επικοινωνία, οι δυνατότητες για συνεργασία, η κριτική σκέψη κλπ.

• Κοινωνική συνοχή

• Οικονομική και κοινωνική σταθερότητα

• Ισχυροί δεσμοί του παιδιού με την οικογένεια

• Ισχυροί δεσμοί με το σχολείο και την κοινότητα

• Περιορισμός της διαθεσιμότητας ουσιών

Ακόμα και στην περίπτωση που στην ζωή ενός νέου επιδρούν αρκετοί από του παράγοντες κινδύνου δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι θα οδηγηθεί στην χρήση ουσιών. Ιδιαίτερα αν του παρασχεθεί η κατάλληλη υποστήριξη είναι δυνατό να διαχειριστεί τις δυσκολίες με θετικό τρόπο.

Η εφηβεία είναι μια μεταβατική περίοδος που ο έφηβος δεν είναι ούτε παιδί αλλά ούτε ενήλικας. Αποτελεί μια δύσκολη περίοδο στη ζωή του ατόμου. Κατά την διάρκεια της εφηβείας εξελίσσονται ραγδαίες ψυχικές, οργανικές και συναισθηματικές αλλαγές και υπάρχει έντονη ανάγκη του εφήβου για αναγνώριση, αποδοχή και υποστήριξη. Απομακρύνεται από την οικογένεια και αποζητά την παρέα. Είναι έντονη η ανάγκη ένταξής του σε μια ομάδα στην οποία να είναι αποδεκτός. Αναζητεί καινούργιες εμπειρίες και έλκεται από το απαγορευμένο επειδή το παιγνίδι με τα όρια είναι χαρακτηριστικό της εφηβείας.

Όλα αυτά κάνουν τον έφηβο περισσότερο ευάλωτο στη χρήση. Η ουσία χρησιμοποιείται από αυτόν ως μέσο για να ξεφύγει από άσχημα συναισθήματα, να αποφύγει το άγχος και τις απογοητεύσεις. Ο έφηβος που έχει δυσκολίες όπως αυτές που περιγράψαμε και ζει σε ένα περιβάλλον που δυσλειτουργεί, είναι πιθανόν να στραφεί στις ουσίες. Ωστόσο, ένας νέος που μπορεί να διαχειριστεί τις δυσκολίες αποτελεσματικά και μπορεί να αντιστέκεται στην πίεση της παρέας, αναπτύσσοντας προσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες, εφοδιάζεται με τις καλύτερες προϋποθέσεις και μειώνονται οι πιθανότητες εμπλοκής του με τις ουσίες.

Οι έφηβοι έχουν εύκολη πρόσβαση στις νόμιμες ουσίες (αλκοόλ, καπνός, χάπια) καθώς βρίσκονται σχεδόν σε κάθε σπίτι και είναι κοινωνικά αποδεκτές.

Όσον αφορά τις παράνομες ουσίες η πρόσβαση δεν είναι δύσκολη γι' αυτούς που θέλουν να τις αναζητήσουν.

Δεν αληθεύει το γεγονός ότι οι έμποροι ναρκωτικών πιέζουν τους νέους να ξεκινήσουν την χρήση. Αν ένας νέος θέλει να δοκιμάσει τα ναρκωτικά, θα τα προμηθευτεί από κάποιον γνωστό ή μέσα από την παρέα του. Ο νέος που ξεκινάει την χρήση ξεπερνάει ένα «ψυχολογικό φράγμα» το οποίο για να ξεπεραστεί χρειάζεται την ώθηση ενός προσώπου «εμπιστοσύνης» και όχι από κάποιο άγνωστο έμπορα. Συνήθως ο νέος έρχεται σε επαφή με την ουσία μέσω γνωστών και φίλων και ο ίδιος ψάχνει στη συνέχεια να βρει τον έμπορο. Επίσης πολλοί γονείς ανησυχούν για το ενδεχόμενο κάποιος να ρίξει ουσίες στο ποτό του παιδιού τους. Δεν είναι δυνατόν να προκληθεί εξάρτηση κατά αυτόν τον τρόπο.

Στο προσκήνιο της εφηβικής ζωής μπαίνουν για πρώτη φορά τόσο δυναμικά και οι συνομήλικοι. Η ομάδα συνομηλίκων είναι για τον έφηβο ένα μέσο αναζήτησης της κοινωνικής του ταυτότητας. Μέσα από τη συμμετοχή στην ομάδα των συνομηλίκων ο έφηβος προσπαθεί να μετριάσει το άγχος, να βρει υποστήριξη από άλλους που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση μ’ αυτόν. Αυτός είναι ο λόγος που η παρέα γίνεται πολύ σημαντική. Ο έφηβος μπορεί να επηρεαστεί θετικά και να βοηθηθεί από αυτήν. Ταυτόχρονα όμως είναι και ευάλωτος στις πιέσεις που του ασκεί και μερικές φορές μπορεί να συμπεριφερθεί με τρόπο που δεν εγκρίνει από φόβο μήπως η ομάδα των συνομήλικων τον απορρίψει. Αν η οικογένεια και το σχολείο βοηθήσει τον έφηβο να έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του, θα μπορέσει να γίνει μέλος μιας ομάδας, διατηρώντας την ανεξαρτησία της γνώμης του, την ικανότητα προσωπικών επιλογών και παράλληλα να επιλέγει παρέες που είναι βοηθητικές στην ανάπτυξή του.

Δεν είναι τόσο τα προβλήματα που αντιμετωπίζει μια οικογένεια που μπορούν να οδηγήσουν στην χρήση όσο ο τρόπος που τα αντιμετωπίζει και τα επεξεργάζεται. Είναι πολύ σημαντικό αν μια οικογένεια επιλέγει να συζητήσει τα προβλήματα ανοιχτά ή αν προσπαθεί να τα καλύψει και να προσποιηθεί ότι δεν υπάρχουν. Μια ανοιχτή και άμεση επικοινωνία στην οικογένεια βοηθάει. Επίσης η ποιότητα των σχέσεων στην οικογένεια επηρεάζει την αυτοπεποίθηση και τον αυτοσεβασμό των παιδιών, το πώς βιώνουν την ζωή και την ετοιμότητά τους να αντιμετωπίσουν δυσκολίες.

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία που είναι κατάλληλη για όλα τα παιδιά. Καλό είναι να αναρωτηθείτε:

• Έχει πραγματική ανάγκη το παιδί να μάθει για τα ναρκωτικά;

• Μπορεί να καταλάβει αυτά που θέλω να του πω;

Εάν αποφασίσουμε να μιλήσουμε στο παιδί μας για τα ναρκωτικά θα πρέπει πρώτα να έχουμε φροντίσει να ενημερωθούμε και να αποφεύγουμε τις υπερβολές που μπορούν να θίξουν την αξιοπιστία μας απέναντι στο παιδί. Μην ξεχνάμε ότι δεν είμαστε η μοναδική πηγή πληροφόρησης.
Σίγουρα η έγκυρη πληροφόρηση είναι χρήσιμη , αλλά αυτό που πραγματικά είναι σημαντικό είναι η υποστήριξη που παρέχει η οικογένεια στο παιδί και κατά πόσο είναι ανοιχτή στην επικοινωνία.

Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα σημάδια, όμως αν παρατηρήσετε κάποιες από τις παρακάτω συμπεριφορές για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε θα πρέπει να αναρωτηθείτε τι συμβαίνει. Τέτοιες συμπεριφορές είναι:

- Το παιδί είναι αδιάφορο και δεν έχει διάθεση για τίποτα

- Αλλάζει παρέα και είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό εάν στη καινούργια παρέα υπάρχουν μέλη της που κάνουν χρήση ουσιών ή εμφανίζουν κάποιες παραβατικές συμπεριφορές

- Αισθάνεται απομονωμένο

- Παρουσιάζει χαμηλή σχολική επίδοση, κάνει πολλές απουσίες από το σχολείο και γενικότερα παύει να ενδιαφέρεται για πράγματα που πριν τον ενδιέφεραν

- Είναι επιθετικό και έχει εκρηκτικά ξεσπάσματα

- Δεν έχει όρεξη για ζωή και μιλάει για αυτοκτονία

- Αντιδρά στις δύσκολες καταστάσεις με οργή, φυγή ή με κρίσεις απογοήτευσης

- Δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα

- Υπάρχει αδικαιολόγητη αύξηση των εξόδων

Πρέπει, όμως, να είμαστε προσεκτικοί στην ερμηνεία αυτών των συμπεριφορών. Μερικές από αυτές αποτελούν χαρακτηριστικά και εμφανίζονται κατά την διάρκεια της εφηβείας χωρίς να είναι απαραίτητα ενδείξεις χρήσης ουσιών.

Είναι σημαντικό να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας. Εκτός των άλλων, να θυμάστε ότι δεν είναι δυνατόν να εγκατασταθεί η εξάρτηση επειδή κάποιος έκανε χρήση μιας ουσίας μερικές φορές. Για να αποφύγετε το κίνδυνο υποτίμησης ή υπερτίμησης του προβλήματος, μοιραστείτε τους φόβους και τις ανησυχίες σας με τον σύντροφό σας και αν δεν υπάρχει, με έναν άνθρωπο της εμπιστοσύνης. Με τη συζήτηση θα μπορέσετε να δείτε τα πράγματα πιο ξεκάθαρα και ρεαλιστικά και όταν είστε και σεις και το παιδί πιο ήρεμοι συζητήστε μαζί του και εκφράστε του την ανησυχία σας. Μέσα από την χρήση, ίσως το παιδί να θέλει να στείλει μηνύματα της δυσκολίας του και να είστε ανοιχτοί να ακούσετε με πολύ προσοχή οτιδήποτε το απασχολεί και να προβείτε στις ανάλογες αλλαγές στους τρόπους επικοινωνίας στην οικογένεια, αν εκτιμηθεί ότι χρειάζεται.

Μην μπείτε στην διαδικασία αστυνομικής παρακολούθησης του παιδιού γιατί μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να καταστρέψει ολοκληρωτικά τους διαύλους επικοινωνίας με το παιδί.

Μη διστάζετε να ζητήσετε επαγγελματική βοήθεια και συμβουλές από τους ειδικούς.

Στις μέρες μας δεν είναι εύκολο να είναι κανείς γονιός. Σε ένα κόσμο διαρκώς μεταβαλλόμενο, ίσως και σεις οι ίδιοι συχνά νιώθετε μετέωροι και δεν είναι καθόλου παράξενο αν δυσκολεύεστε να βοηθήσετε τα παιδιά σας να βρουν τον δικό τους δρόμο.

Οι γονείς αποτελούν πρότυπο και πηγή έμπνευσης για τα παιδιά. Ο τρόπος που επιλύετε τα προβλήματά σας, η ποιότητα της επικοινωνίας στην οικογένεια, η συνέπεια απέναντι στις αξίες σας, η στάση σας απέναντι στις ουσίες και η ικανοποίηση που αντλείτε από τη ζωή σας, έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα για τα παιδιά από τις συμβουλές που θα τους δώσετε. Αυτός είναι ο λόγος που η πρόληψη της χρήσης ουσιών περνάει μέσα από την δική σας προσπάθεια για προσωπική βελτίωση.

Επίσης, είναι σημαντικά μερικά ακόμη σημεία:

- Ακούστε με κατανόηση τις ανάγκες, τα προβλήματα και τις ανησυχίες των παιδιών. Όσο περισσότερο ακούτε τα παιδιά σας τόσο περισσότερο είναι πιθανό να αναγνωρίσετε έγκαιρα αν υπάρξει κάποιο πρόβλημα. Εξάλλου η καλή ακρόαση στέλνει ένα έμπρακτο μήνυμα σεβασμού στα παιδιά και ταυτόχρονα τα διευκολύνει να βρίσκουν λύσεις στα προβλήματά τους. Επιπλέον αποτελεί προϋπόθεση μιας ανοιχτής και ουσιαστικής επικοινωνίας με το παιδί.

- Επενδύστε χρόνο και ενέργεια για μια ζεστή σχέση με το παιδί η οποία προσφέρει αίσθημα ασφάλειας και ταυτόχρονα δημιουργεί την αίσθηση στο παιδί ότι «είμαι αρκετά καλός».

- Θέστε όρια σταθερά. Η ύπαρξη ξεκάθαρων και σταθερών κανόνων δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας στα παιδιά. Χρειάζεται υπομονή και διάλογος για να τεθούν τα όρια και να γίνουν αποδεκτά, έστω και αν η σύγκρουση με αυτά είναι χαρακτηριστικό των εφήβων.

- Ενθαρρύνετε τις πρωτοβουλίες των παιδιών και να μην προτρέχετε να δώσετε έτοιμες λύσεις. Αντίθετα η ανάληψη ευθυνών προσαρμοσμένων στις δυνατότητές τους, διευκολύνει τα παιδιά να αναπτύξουν την αίσθηση ότι είναι ικανά να σταθούν στα πόδια τους.

- Θυμηθείτε ότι στις αγωνίες που προκύπτουν από τον γονεϊκό ρόλο δεν είστε μόνοι.

Το Κέντρο Πρόληψης «ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ» είναι ανοιχτό σε κάθε γονιό και δίνει την ευκαιρία να συναντήσετε και άλλους γονείς με τα ίδια προβλήματα, να μοιραστείτε τις ανησυχίες σας και να αναζητήσετε καινούργιους, πιο αποτελεσματικούς τρόπους επικοινωνίας που ταιριάζουν σε σας και στην οικογένεια σας.

Απευθυνθείτε στο Κέντρο Πρόληψης νομού Κοζάνης όπου μπορείτε να μοιραστείτε με το επιστημονικό προσωπικό τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες σας και αν ήδη υπάρχει πρόβλημα, να ενημερωθείτε για τις δυνατότητες θεραπείας και παραπομπής σε θεραπευτικές δομές. Αν έχετε οποιοδήποτε θέμα που σχετίζεται με τις εξαρτήσεις ή ενδιαφέρεστε να συμμετάσχετε σε ομάδα γονέων, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το προσωπικό του Κέντρου στο τηλέφωνο 24610-21077.


Ορισμένες από τις ερωτήσεις βασίστηκαν σε ενημερωτικά υλικά του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ).

GTranslate

Φυλλάδια Κέντρου